شەوێکی بازدان لە باخچەی عەدەن

شەوێکی بازدان لە باخچەی عەدەن یەکەم فیلم بوو کە بووژانەوەی کلێزمێری بەڵگەدار کرد، کە بەدوای هەوڵەکانی دوو گروپی دامەزرێنەردا دەگەڕێت، کاپێلی و تیپی کۆنسێرڤاتۆری کلێزمەر لە بۆستن، بۆ وەرگرتنەوەی مێژووی ونبووی مۆسیقای کلێزمەر. نزیکەی هەزار ساڵ ئەم مۆسیقایە بەهێز و ڕۆحییە بەشێک بوو لە ئاهەنگگێڕان بە ژیانی جوولەکەکان لە ئەوروپای ڕۆژهەڵات. لە دەیەکانی سەرەتای ئەم سەدەیەدا، مۆسیقا لە ئەمریکادا ڕەگی داکوتاوە. مۆسیقاژەنانی کلێزمێر بە گوێچکە سەدان ئاواز فێربوون و گوێیان کراوە بوو بۆ مێلۆدییە جیپسی و ئۆکراینی و یۆنانییەکانی جیهانی کۆن، هەروەها بۆ دەنگە نوێیەکانی جازی ئەمریکی. مۆسیقای لەدایکبووی ئەوروپای ڕۆژهەڵات لە خەیاڵی ئاوازدانەرانی شانۆی ییدیش لە نیویۆرکدا ژیاوە، ئەو پیاوانەی کە ئاوازەکانیان لە ڕێگەی ئەداپتەرە دوور لە چاوەڕوانییەکانی وەک خوشکانی ئەندرۆوە هاتنە ناو ڕەوتی سەرەکییەوە. لە کۆتاییدا کلێزمێر چووە ژێر زەویدا، چونکە بینەرانی خۆی لە کولتوری سەرەکی ئەمریکادا ئاسمیلە کرد.