کۆمپیوتەری کۆن

لە ساڵی ١٩٠٠دا زریانێک بەلەمێکی پڕ لە غەواسەکانی ئیسفەنجیی لە ڕێڕەوەکەی دوورخستەوە و ناچاریان کرد لە دوورگەی بچووکی ئەنتیکیتێرای دەریای ناوەڕاست پەنایان ببەن. ڕۆژی دواتر لەکاتی نوقمبووندا کەشتییەکی یۆنانییان دۆزیەوە کە تەمەنی دوو هەزار ساڵە. لە نێو ئەو بارانەی کەشتییەکەدا کە هەڵیانگرتبوو، گرێیەکی سەوزی ناسەرنجڕاکێشی برۆنزی ژەنگاوی هەبوو. پاشماوەی ژەنگاویی ویلەکانی گێڕ لەسەر ڕووی دەتوانرا ببینرێت، ئەمەش پێشنیاری جۆرێک لە میکانیزمی ئاڵۆز دەکات. یەکەم توێژینەوەکانی تیشکی ئێکس ئەو بیرۆکەیەی پشتڕاستکردەوە، بەڵام چۆن کاردەکات و چییە بۆ زانایان بۆ دەیان ساڵ سەریان لێ شێوا. لەم دواییانەدا وێنەگرتنی تەکنەلۆژیای بەرز ڕاستییە نائاساییەکەی ئاشکرا کردووە: ئەم ئامێرە ناوازەیەی کاتژمێرسازی یەکەم کۆمپیوتەر بوو لە جیهاندا.