مۆسۆلینی: یەکەم فاشیست

مۆسۆلینی لە ساڵی ١٩٢٢ دەستی بەسەر دەسەڵاتی ئیتاڵیادا گرت، دوای ڕێپێوانەکەی بۆ سەر ڕۆما. تا مردنی لە ساڵی ١٩٤٥ لە دەستی خۆیدا دەیگرت و دیکتاتۆریەتێکی دامەزراند کە زیاتر لە ٢٠ ساڵی خایاند. ئیل دوس کە لە مێژە بە گاڵتەجاڕ و دیکتاتۆرێکی پلە دوو دادەنرا، فاشیزمی داهێنا کە هیتلەر تەقلیدی کرد، کە ئیتاڵییەکەی وەک وەستای سیاسی خۆی سەیر دەکرد. ئەو ویستویەتی وڵاتەکەی بگۆڕێت بۆ نەتەوەیەکی جەنگاوەر و بەڵێنی گەڕانەوەی بە ئیتالییەکان بۆ گەورەیی ئیمپراتۆریەتی ڕۆمانی دا. بە توندوتیژی و فێڵبازی حوکمڕانی دەکرد و یەکێک بوو لە یەکەم سەرکردە پۆپۆلیستیەکانی سەردەمی مۆدێرن، وڵاتەکەی بەرەو کارەساتی جەنگی جیهانی دووەم برد. بەڵام مۆسۆلینی کێ بوو، ئەم مامۆستای پێشوو کە لە چەپی توندڕەوەوە هاتبوو بۆ ئەوەی ببێتە سەرنووسەری ڕۆژنامە و دروستکەری پارتی فاشیست؟ بۆچی خۆی هاوپەیمانی هیتلەر کرد؟ ئایا بەڕاستی ئیتاڵییەکان لە پشتیەوە بوون؟ ئەم وێنەیە بە ئەرشیف و چاوپێکەوتن لەگەڵ دوا شایەتحاڵەکانی ئەو سەردەمە کە لە ژیاندا ماون، ئاوڕێک لە یەکێک لە بەناوبانگترین دیکتاتۆرەکانی سەدەی بیستەم دەداتەوە.