لێس لومیێرس دی ڤالۆت

جۆزێف ڤالۆت، جوگرافیناس، سروشتناس و شاخەوان لە ساڵی ١٨٥٤ لە شاری لۆدێڤ لەدایک بووە، پیاوێکی دیدەوان بوو، پڕ لە نوکتە و کنجکاوییەکەی تێر نەبوو. نزیکەی چل ساڵی ژیانی بە لێکۆڵینەوە لە گەورەیی مۆنت بلان بەسەر بردبوو، بەشێکی باشی بەختی خۆی کردبووە قوربانی ئەم سۆزە فرەلایەنە. بە تایبەتی یەکەم کەس بوو کە نیشانیدا کە مرۆڤ دەتوانێت لە بەرزی زیاتر لە ٤٠٠٠ مەتردا بخەوێت، کار بکات و تەنانەت زانستیش بکات، لە کاتێکدا کە سەرکەوتن بۆ لوتکەی ئەوروپای ڕۆژئاوا هێشتا گەشتێکی سەرگەردانانە بوو. ئەم ڕێزلێنانە بەڵگەنامەییە شوێنپێی ئەو دەگرێت، لە ڕێگەی ئەو ڕێگایەی کە لەو کاتەدا گیراوەتەبەر، بە پێ لە شامۆنیکسەوە لە ڕێگەی پەناگەی گراندز مولێتسەوە تا لوتکەی مۆن بلان تا ڕوانگەی جۆزێف ڤالۆت کە لە بەرزی ٤٤٠٠مدا هەڵکەوتووە، لەگەڵ تیمێکی ڕێبەر و ڕۆژنامەنووس و زانا.